E. 2004/9977 – K. 2005/6484

T.C.
YARGITAY
11. HUKUK DAİRESİ
E. 2004/9977
K. 2005/6484
T. 20.6.2005
• TİCARET SİCİLİNE TESCİL İSTEMİ ( Mahkemece Davalının Hukuki Durumunun TTK’nun Açıklanan Yasal Düzenlemeler Uyarınca İncelenmesi Davalının Tacir Olduğu Sonucuna Varan Bilirkişinin Raporunun Değerlendirilmesi Gerektiği )
• TACİR DAVALI ( Ticaret Siciline Tescil İstemi – Davalının Hukuki Durumunun TTK’nun Açıklanan Yasal Düzenlemeler Uyarınca İncelenmesi Davalının Tacir Olduğu Sonucuna Varan Bilirkişinin Raporunun Değerlendirilmesi Gerektiği )
• ESNAF ODA KAYDI ( Ticaret Siciline Tescil İstemi – Davalının Hukuki Durumunun TTK’nun Açıklanan Yasal Düzenlemeler Uyarınca İncelenmesi Davalının Tacir Olduğu Sonucuna Varan Bilirkişinin Raporunun Değerlendirilmesi Gerektiği )
6762/m.11/1, 12/1, 13, 14/1, 17, 35/2
507/m.5/son
ÖZET : Dava, davalının sahibi olduğu işletmenin ticaret siciline TTK.nun 35/2 nci madde hükmü uyarınca tescili istemine ilişkindir. Somut olayda, esnaf odasına kayıtlı olan davalının, 507 sayılı Kanun’un 5 /son maddesine dayanan ve diğer odalara kaydedilemeyeceğine ilişkin savunmasının, dava konusu uyuşmazlık ile bir ilgisi bulunmamakta olup, yukarıda açıklandığı üzere bu savunma, bu Kanun’da sayılan odalar arasındaki üye kayıt bakımından çıkan anlaşmazlıklar çerçevesinde ele alınabilecek türden bir savunmadır. Bu durumda, mahkemece, davalının hukuki durumunun, TTK.nun açıklanan yasal bu düzenlemeler uyarınca incelenmesi, davalının tacir olduğu sonucuna varan bilirkişinin raporunun değerlendirilmesi, uyuşmazlığın bu çerçevede karara bağlanması gerekir.
DAVA : Taraflar arasında görülen davada Selçuk Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 16.06.2004 tarih ve 2004/14 – 2004/148 sayılı kararın Yargıtay’ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Salih Çelik tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
KARAR : Davacı vekili, davalının sarraflık yaptığını, tescile davete rağmen işletmesini ticaret siciline tescil ettirmediğini, davalının TTK.nun 11/1, 12/1, 14/1 nci madde hükümlerine göre tacir olduğunu, 17 nci maddedeki esnaf kriterlerini taşımadığını ileri sürerek, davalının Selçuk Ticaret Sicili’ne tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, müvekkilinin esnaf odasına kayıtlı olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, dosya kapsamına göre, 507 sayılı yasa hükümleri karşısında, önce komiteye başvuru gerektiği sonucuna varılarak, görevsizlik kararı verilmiştir.
Dava, davalının sahibi olduğu işletmenin ticaret siciline TTK.nun 35/2 nci madde hükmü uyarınca tescili istemine ilişkindir.
Mahkemece, yazılı gerekçelerle, görevsizlik nedeniyle dava dilekçesinin reddine karar verilmiştir. Oysa, 507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkarlar Kanunu’nun 6 ncı maddesinin 4 ncü fıkrası, bu Kanun’a tabi odalar arasında veya bu odalarla 5590 sayılı Kanun’a tabi odalar arasında üye kayıt bakımından çıkan anlaşmazlıkların çözümü konusunda Komite kurulmasına ilişkin düzenleme içermektedir. Dava konusu uyuşmazlık, bu düzenlemede sayılan odalar arasında olmayıp, davacı Ticaret Sicil Memurluğu ile davalı gerçek kişi arasında doğmuştur ve davalının tacir olup olmadığının tespiti ile sonuca gidilmesini gerekli kılmaktadır.
TTK.nun 11 nci madde hükmüne göre, ticarethane veya fabrika ( md.12 ), yahut ticari şekilde işletilen diğer müesseseler ( md.13 ) ticari işletme sayılır.Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa kendi adına işleten kimseye tacir denir. ( md.14 ) Esnaf’ın tanımı 17 nci madde de yapılmış ve bunların tacir olmadıkları vurgulanmıştır. Esnaf’ın yaptığı işin hacim ve ehemmiyeti, ticari muhasebeyi gerektirdiği ve ona ticari veya sınai bir müessese şekil ve mahiyeti verdiği taktirde, bu müessesinin de ticari işletme sayılacağı da 13 ncü maddede de hüküm altına alınmıştır. Bir kimsenin Vergi Usul Kanunu’na göre esnaf sayılması, TTK yönünden de esnaf kabul edilmesini gerektirmez. Ticari işletmenin, ticaret siciline kayıtlı olmaması, diğer anlatımla esnaf odasına kayıtlı olması, bu işletme sahibinin tacir sayılmamasını gerektirmez ve tacir olmamanın kesin bir kanıtı da değildir. Vergi mükellefi olup olmamak da tacir-esnaf ayrımında kesin bir ölçüt olarak değerlendirilmez. Somut olayda, esnaf odasına kayıtlı olan davalının, 507 sayılı Kanun’un 5 /son maddesine dayanan ve diğer odalara kaydedilemeyeceğine ilişkin savunmasının, dava konusu uyuşmazlık ile bir ilgisi bulunmamakta olup, yukarıda açıklandığı üzere bu savunma, bu Kanun’da sayılan odalar arasındaki üye kayıt bakımından çıkan anlaşmazlıklar çerçevesinde ele alınabilecek türden bir savunmadır.
Bu durumda, mahkemece, davalının hukuki durumunun, TTK.nun açıklanan yasal bu düzenlemeler uyarınca incelenmesi, davalının tacir olduğu sonucuna varan bilirkişinin raporunun değerlendirilmesi, uyuşmazlığın bu çerçevede karara bağlanması gerekirken, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesinde yanılgıya düşülerek, yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamıştır.
SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün, davacı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 20.06.2005 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
T.C.
YARGITAY
11. HUKUK DAİRESİ
E. 2002/7112
K. 2002/11937
T. 24.12.2002
• TACİR SIFATI ( Birden Fazla Gerçek Kişinin Bir Ticari İşletmeyi Adi Ortaklık Şeklinde İşletmeleri – Her Birinin Kazandıklarının Kabulü Gereği )
• ADİ ORTAKLIK ( Birden Fazla Gerçek Kişinin Bir Ticari İşletmeyi Bu Şekilde İşletmeleri – Her Birinin Tacir Sıfatını Kazandıklarının Kabulü Gereği )
• TİCARİ İŞLETME ( Birden Fazla Gerçek Kişinin Adi Ortaklık Şeklinde İşletmeleri – Her Birinin Tacir Sıfatını Kazandıklarının Kabulü Gereği )
• GERÇEK KİŞİLERİN TACİR SIFATINI KAZANMALARI ( Bir Ticari İşletmeyi Adi Ortaklık Şeklinde İşletmeleri )
6762/m.14/1
ÖZET : Bir ticari işletmeyi, kısmen dahi olsa, kendi adına işleten kimse tacir sayıldığından, birden fazla gerçek kişinin, bir ticari işletmeyi, adi ortaklık şeklinde işletmeleri halinde de, her birinin, tacir sıfatını kazandıklarının kabulü gerekir.
DAVA : Taraflar arasında görülen davada ( Tavşanlı Asliye Hukuk Mahkemesi )’nce verilen 8.4.2002 tarih ve 2001/1338-2002/118 sayılı kararın Yargıtay’ca incelenmesi davalı tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için tetkik hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
KARAR : Davacı temsilcisi, davalının özel Poliklinik Hizmetleri Ticareti firmasının ticari işletme mahiyetinde olduğunu ileri sürerek, Ticaret Silicine tescilini talep ve dava etmiştir.
Davalı, cevap vermemiştir.
Mahkemece, toplanan deliller ve yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucuna göre, davalı ve ortaklarının yürüttüğü işin ticarethane olduğu gerekçesiyle, davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararı, davalı temyiz etmiştir.
Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına ve TTK.nun 14/f-1 maddesi hükmü uyarınca bir ticari işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimsenin tacir sayılmasına, bu hükme göre birden fazla gerçek kişinin bir ticari işletmeyi adi ortaklık şeklinde işletmeleri halinde, her birinin tacir sıfatını kazandıklarının kabulü gerekmesine, davaya konu olayda yapılan işin boyutu ve organizasyonun niteliği karşısında faaliyetin esnaf ve serbest meslek faaliyetini aşan ticari bir mahiyet kazanmış bulunmasına göre, davalı tarafın tüm temyiz itirazları yerinde değildir.
SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davalı tarafın bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ( ONANMASINA ), 4.960.000.-lira temyiz ilam harcından peşin harcın mahsubu ile temyiz edenden alınmasına, 24.12.2002 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
yarx